Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü hissedildiğini anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle karıştırılmamalıdır. Tadıma ateşlemeden girişmek işinizi kolaylaştırır, çünkü çubuğun çıplak kokusu elinize bir referans noktası sağlar özellikle yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir ayrıntıdır. Burada romeo y julieta tubos puro gibi tüple korunan bir kutu ve no. 2 torpedo yoğunluğu nasıl gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Yakılmamış çubuğu çekerken ağıza gelen tat ne kadar belirgin ise yoğunluk o kadar yüksek sayılır ve bu küçük alışkanlık sonraki tüm yorumları daha güvenilir bir temele dayandırır. Sonucu hemen yazmak iyi olur, çünkü bellek kısa sürede silikleşir. Her çubuğu birkaç kez koklamak hatayı önler zira gürültülü ortamlarda hafif notalar çabucak gözden kaybolur. Yoğunluk kendi başına kalite göstergesi sayılmaz; yalnızca şiddeti gösterir. Bu yüzden ilk denemede sabırlı olmak hem de ölçütleri baştan netleştirmek işin temeli olur. Kriter netleşince her çubuk aynı cetvelle değerlendirilir böylece yorumlar birbiriyle destekler. Tadım esnasında dikkat dağıtıcı şeyler uzakta kalırsa odaklanma artar.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir çubuğun aroması baştan sona değişir; bu yüzden aroma gücünü tek bir çekişle ölçmek yanıltıcıdır üstelik baştan acele edip hüküm vermek sık yapılan bir hatadır. Başlangıç bölümde tat genellikle yumuşak ve net başlar elbette bu düzen her çubukta birebir geçerli olmayabilir. Tadımda no. 3 tubos gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım çabuk geçer çünkü asıl tat çoğu zaman burada gizlidir. İkinci evrede yoğunluk çoğu zaman yükselir ve notalar belirginleşir ve çoğu zaman ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç yarım olur. Romeo y julieta petit churchills gibi kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha yavaş gelir gerçekten bu yüzden sakin gitmek fayda getirir. Sonlara doğru sıcaklık arttığından sertçe notalar öne çıkabilir nitekim ısınmış tütün kendi karakterini ancak orta kısımda gösterir. Üç evre için ayrı bir puan yazmak daha adil sonuç verir. Evrelerin geçişi çoğu zaman net değildir, bu yüzden kabaca üç parçaya ayırmak yeterlidir. Geçişleri yakalamak için nefes sıklığını değiştirmemek gerekir. Çok sık nefes almak ısıyı artırır hem de tadı çarpıtır.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Aroma gücünü sayıya dökmek kişisel yorumu daha net hâle getirir her zaman aynı ışık ile sessiz bir ortam tercih edilmelidir. Birden beşe uzanan bir ölçek çoğu tadımcı için işe yarar bu durum değerlendirmeleri insandan insana daha tutarlı kılar. Bir hafif notayı, beş de ağızda uzun süre kalan güçlü notayı anlatır böylece odak bölünmez ve not doğruluğu artar. On beş dakikalık puro gibi ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla alt puanlarda kalır ve sonradan okunduğunda neyi düşündüğünüz kolayca anlaşılır. Petit julietas 25'lik aroma profili gibi aynı boydaki bir kutu de yumuşak tonları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir aksi halde aynı ürün iki ayrı not çıkarabilir. Puanı vermeden önce birkaç nefes yapmak gerekir öte yandan ondalık notlar yazmak gereksiz bir yük yaratır. Ölçeği her tadımda değiştirmemek karşılaştırmayı güvenilir yapar. Skalanın orta noktası en çok kullanılan değerdir, zira dengeli çubuklar büyük kısmını kapsar. Uç noktalardaki puanlar yalnızca belirgin hâllerde verilmelidir. Böylece kayıtlar anlamlı olur.
Kalın çubuk ile ince çubuk arasında yoğunluk farkı
Çap, yanışın sıcaklığını ve yoğunluğunu doğrudan değiştirir bu nedenle yanış hattının düzgün ilerlemesini de izlemek yararlıdır. Dar çaplı bir çubuk hızla yanar, dolayısıyla keskin tonlar çabuk öne çıkar nitekim dar çaplılarda ısı birikimi çok daha çabuktur. Petit royales gibi ince ve kısa bir çubukta bunu kolayca fark edersiniz yanma hızı de tadı hemen etkileyen bir etkendir. Kalın gövdelerde duman daha yavaş akar ama aromalar sonradan açılır ve bu çabukluk tadın okunma süresini daraltır. Tadımda regalias de londres benzeri tatlılığı öne alan bir kutu bu çizgiyi iyi örnekler küllenme düzensizse yorum bölümüne eklenmelidir. Yavaş yanış tadı daha ayrıntılı yapar fakat gücünü azaltmaz tersine geniş gövdede duman daha uzun bir süreye yayılır. Dolayısıyla çapı not defterine eklemek gerekir. Değişik kalınlıklarda iki çubuğu aynı günde tadarken ilk olarak inceyi sonra kalını seçmek iyi olur. Bu şekilde yoğun tat hafif olanın tadını bastırmaz. İkisi arasındaki ara süresi en az otuz dakika tutulmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Aroma iki yoldan gelir: damaktaki tat ile burnun yakaladığı koku oysa bu iki kanal birbirini tamamlar fakat aynı şey değildir. Gücü dikkatle yorumlamak için bu iki kanalı ayrı kaydetmek iyi olur bu ayrım başta önemsiz görünse de yorumları oldukça değiştirir. Nefesi ağızdan verirken burundan hafifçe çıkarmak burun geçişi denemesidir mesela hafif bir nefes kokuyu daha geniş gösterir. Short churchills benzeri kremsi bir robusto bu denemede koku katmanını belirgin verir üstelik burun tıkalıyken yapılan tadımlar güvenilir olmaz. Yirmi dakikalık ince puro gibi ince bir çubuk de fındıksı notayı daha hızlı bırakır sert bir çekiş de narin notaları siler. Güç dilde zayıf ama koku tarafında belirgin olabilir benzer biçimde çok sıcak bir yemekten sonra algı azalır. Bu iki izlenimi yan yana koymak aydınlatıcıdır; Bu iki notu ayırmak kafa karışıklığını giderir. Acemi tadımcılar açısından önce burundan algılanan notalara bakmak daha kolaydır. Deneyim arttıkça dil tarafı de ayrıntı vermeye başlar. Farklı aromaları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak hafızayı güçlendirir.
Su ve kahve ile aroma algısı
Ağız yorulduğunda yoğunluk olduğundan düşük algılanır ayrıca öğün arasında tadım yapacaksanız bu ayrıntı daha da değer kazanır. Bu yüzden her denemeden sonra oda sıcaklığında bir yudum su içmek yararlı olur bu küçük özen yoğunluğun olduğu gibi görmenizi mümkün kılar. Geniş çaplı puro kutusu benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa su daha uygundur zira yorgun bir ağız en güçlü notayı bile soluk gösterir. Şekersiz kahve kakao notalarını güçlendirir, tatlı içecek ise notaları gölgeler üstelik buzlu sıvılar dili uyuşturur ve aroma algısını düşürür. Romeo y julieta puritos puro benzeri ince ve beşli bir pakette kuru tütün karakteri suyla daha temiz anlaşılır o nedenle temizlik adımı ihmal edilmemelidir. Eşlikçiyi her seferinde sabit tutmak karşılaştırmayı bozmaz nitekim yoğun şekerli içecekten hemen sonra baharatlı notalar gerçekte olduğundan sert görünür. Doyduktan hemen sonra değerlendirme denemek doğru olmaz. Su ve kahve haricinde sade çay de düşünülebilir; önemli olan içeceğin şekersiz kalmasıdır. Ağız temizlendikten sonra iki üç dakika ara vermek iyi sonuç verir. Aceleyle başlanan tadım sıklıkla hatalı kalır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Sigarillo ölçüsünde içim hızlı olduğundan yoğunluk dalgalanması daha az bir alanda yaşanır ayrıca başlangıç notu bu boylarda çabucak silinebilir. Dolayısıyla başlangıç ve son çekişler arasındaki oynamayı görmek daha zordur bu yüzden küçük bir çubuk büyük boy bir ürüne oranla daha sabırlı incelenmelidir. Club kalınlığında sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi genişletir ve aroma gücünü izlemeyi rahatlatır çünkü her nefesin payı daha büyüktür. Romeo julieta 20 mini benzeri mini ölçü de kakao tonunu çabucak gösterip biter çünkü değişim dakikalar değil saniyeler içinde gerçekleşir. Mini ölçülerde iki çubuk denemek tek denemeden daha güvenilir sonuç verir bu sebeple düzenli ve dengeli çekiş önerilir. Kutu aroması yakmadan önceki ilk izlenimi oluşturur dolayısıyla yazmayı çubuk yanarken değil de bitişten hemen sonra denemek daha rahattır. Bu izlenimi ayrı kaydetmek iyidir. Boy küçüldükçe tat katmanı azalır, fakat yoğunluk algısı korunabilir. Bu nedenle küçük çubuk değerlendirmelerini puro notlarıyla doğrudan kıyaslamamak daha doğru olur. Ayrı bir bölüm kullanmak işe yarar.
Tadım defteri tutmak ve aynı çubuğu tekrar denemek
Bir defalık bir tadım yoğunluk konusunda güvenilir bir yargı vermez demek ki her tadım önceki denemenin üstüne inşa edilir. Ruh hali, oda kokusu ve saat algıyı etkiler bu düzen birkaç denemeden ardından gözle görülür katkı sağlar. Bu yüzden küçük bir tadım defteri tutmak fayda sağlar aksi takdirde aynı notalar defalarca baştan öğrenilir. Tadımda 20 aniversario benzeri yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde denendiğinde kakao notası aynı kalıyor mu anlaşılır üstelik aynı çubuğa dönüp bakmak gelişimi ölçmenizi sağlar. Bastiones kutusu benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu de aroma notunun ne kadar sabit kaldığını ortaya koyar bu da boşa emeğe neden olur. Tarih, puro adı ile puan deftere yazılmalı nitekim en eski kayıtlar sonradan okunduğunda ilginç farklar gösterir. Notlar birbirinden iki basamaktan çok sapma çıkıyorsa şartlar gözden geçirilmeli. Haftalar içinde kendi ölçeğiniz oturur. Kayıtta öz cümleler uzun anlatımlardan daha kullanışlıdır. Örneğin orta bölüm belirgin ahşap kokusu şeklinde bir not yeterli sayılır. Sonradan okunduğunda net olmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Gövde, dumanın ağızdaki ağırlığını tarif eder; yoğunluk de tatların belirginliğidir çünkü bu iki ölçüt aynı yönde hareket göstermek zorunda değildir. İkisi sıklıkla birbirine karıştırılır, hâlbuki ayrı ölçülür bu ikisini ayırmak nihayetinde daha dürüst bir değerlendirme ortaya çıkarır. El principe tadım notları gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olsa da sütlü kahve tonunu net verebilir örneğin ağır bir içim sönük bir tatla birleşebilir. La cabaña gibi dengeli bir kutu de orta gövdeyle badem tonunu yüksek taşır üstelik ağır bir içim notasız de kalabilir. Demek ki yumuşak dumanlı bir çubuk yüksek aroma sunabilir aksi durum de geçerlidir. Bunu ayırt etmek için iki puan yazmak yeterlidir bu sebeple tek kelimeyle yoğun yazmak yerine ikisini ayrı değerlendirmek iyidir. Dolgunluğa bakıp yoğunluğu tahmin etmek yanlış sonuç verir. Birbirine yakın gövdeli iki ürün içinde aroma ayrımı bulmak ince bir beceridir. Bu yeteneğin ilerlemesi zaman ve düzenli not tutmayı ister. Sonuçta en iyi ölçüt kendi damak zevkiniz olacaktır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Ortam, aroma algısını en az tütün kadar etkiler demek ki en sağlam değerlendirme şartları değiştirmemekle mümkündür. Fazla kuru bir ortamda tütün hızlı yanar böylece baharatlı notalar abartılır bu sebeple ortam koşullarını de deftere geçirmek akıllıca olur. Aşırı nemli ortamda ise duman ağırlaşır ve lezzet bastırılır ısı de tütünün yanma hassasiyetini etkileyen ayrı bir değişkendir. Tadımda la prado benzeri ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken kutunun koruduğu nemi dikkate almak gerekir aksi halde farklı günlerde ortaya çıkan puan farkı üründen sanılabilir. Orta gövdeli onlu puro gibi orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa ayrım daha doğru okunur değerlendirme anı seçerken bunu hesaba katın. Havalandırma ortamdaki yabancı kokuları azaltır, yoğun koku de algıyı şaşırtır oysa gerçek neden çoğu zaman ortamdaki hava ya da koku olur. Tadımı her seferinde aynı odada yapmak en güvenilir yöntemdir. Kapalı bir ortamda koku yoğunlaşırsa ikinci denemenin tadı hatalı algılanabilir. Pencere açıklığı sağlamak çoğu zaman yeterlidir. Hava akımı çok sertse yanış düzeni şaşar.